De AI-verordening verbiedt AI niet. Ze verbiedt een kort lijstje toepassingen, stelt zware eisen aan een beperkte groep, en vraagt van alle anderen iets wat redelijk is. Voor de meeste bedrijven valt het mee — maar "het valt mee" is iets anders dan "er geldt niets".
Hieronder in drie stappen: wat verboden is, wat nu al van u wordt gevraagd, en wanneer er meer bij komt kijken.
Artikel 5 bevat een gesloten lijst van verboden praktijken. Die gelden sinds 2 februari 2025. De meeste gaan over dingen waar een gewoon bedrijf nooit aan begint, maar drie ervan liggen dichterbij dan u denkt.
Emoties afleiden op de werkplek. Een systeem dat uit stem, gezicht of houding afleidt hoe een medewerker of sollicitant zich voelt, is verboden op de werkplek en in het onderwijs. De enige uitzondering is gebruik dat om medische of veiligheidsredenen wordt ingevoerd. Een tool die in een sollicitatiegesprek "inschat hoe gemotiveerd iemand klinkt" zit dus tegen een verbod aan, niet tegen een risico.
Gezichten van internet schrapen. Databanken voor gezichtsherkenning aanleggen of aanvullen door ongericht gezichtsafbeeldingen van internet of van camerabeelden te halen, mag niet.
Mensen beoordelen op sociaal gedrag. Mensen over een periode scoren op basis van hun sociale gedrag of persoonlijkheidskenmerken, en ze daarna nadelig behandelen in een context die daar los van staat, is verboden.
Daarnaast verbiedt artikel 5 manipulatie: systemen die met onbewuste of misleidende technieken het gedrag van mensen wezenlijk verstoren, of die misbruik maken van kwetsbaarheden door leeftijd, handicap of sociale en economische omstandigheden, als dat tot aanzienlijke schade leidt.
Sinds juli 2026 staan er twee verboden bij. Het genereren of manipuleren van realistisch intiem beeldmateriaal van een herkenbaar persoon zonder diens uitdrukkelijke toestemming, en het genereren van materiaal dat onder de richtlijn tegen seksueel misbruik van kinderen valt.
Komt u niet in de buurt van dat lijstje, dan geldt er nog steeds iets. Twee dingen, en ze zijn allebei al in werking.
AI-geletterdheid, sinds februari 2025. U moet maatregelen nemen zodat de mensen die met AI werken begrijpen wat een systeem doet, wat het niet kan en waar het misgaat. Geen diploma’s, geen gegarandeerd kennisniveau — maatregelen die passen bij het werk, en die u kunt laten zien. Lees wat artikel 4 precies vraagt.
Transparantie, sinds augustus 2026. Praat een bezoeker met een chatbot, dan moet hij weten dat het geen mens is. Publiceert u gegenereerde tekst of beeld, dan gelden er aanvullende regels.
Dit is de vraag die bepaalt hoeveel werk het wordt.
Beslist het systeem mee over mensen? Werving en selectie, beoordeling van personeel, toegang tot onderwijs, kredietwaardigheid: dat is bijlage III, en dan gelden de zware eisen. Die gaan in op 2 december 2027. Voor AI die in producten zit, zoals machines en medische hulpmiddelen, geldt 2 augustus 2028. Lees meer over AI die over mensen beslist.
Zet u uw eigen naam erop? Dan verandert uw rol. Artikel 25 bepaalt dat u als aanbieder wordt beschouwd — met alle verplichtingen van dien — als u drie dingen doet: uw naam of merk op een bestaand hoog-risicosysteem zetten, er een substantiële wijziging in aanbrengen, of het beoogde doel ervan zo veranderen dat een systeem dat géén hoog risico was dat wél wordt.
Dat laatste is minder exotisch dan het klinkt. Een algemene chatbot die u via een koppeling cv’s laat rangschikken, is daar een schoolvoorbeeld van. U heeft niets gebouwd, en toch bent u aanbieder.
Drie dingen, en ze kosten samen minder dan een dag.
Wat u vandaag niet vastlegt, kunt u later niet laten zien. En degene die het als eerste vraagt is geen toezichthouder, maar een klant of een opdrachtgever.
Doe de gratis AI Act-zelftest — een paar minuten, en u ziet welke verplichtingen voor u gelden.
Is AI-geletterdheid verplicht voor mijn organisatie?
Wie handhaaft de AI-verordening in Nederland?
Is de AI-verordening versoepeld?
Moet de AI-verordening in mijn aanbesteding?
Wat als een medewerker iets verkeerds uit AI overneemt?
Als de uitkomst meebepaalt wie wordt aangenomen, beoordeeld, toegelaten of gefinancierd. Werving en selectie, beoordeling van personeel, toegang tot onderwijs en kredietwaardigheid staan in bijlage III. Voor die systemen gelden de zware eisen vanaf 2 december 2027.
Ja. Artikel 25 maakt u aanbieder zodra u uw naam of merk op een bestaand hoog-risicosysteem zet, er een substantiële wijziging in aanbrengt, of het beoogde doel zo verandert dat een systeem dat géén hoog risico was dat wél wordt.
Ja, voor artikel 4 en voor de transparantieregels. U bent dan gebruiksverantwoordelijke: u moet maatregelen nemen zodat uw mensen begrijpen wat het systeem doet en waar het misgaat. En wie met een chatbot van u praat, moet weten dat het geen mens is.
Ja. De verordening kent geen ondergrens voor organisaties die AI gebruiken. Wat redelijk is hangt wel af van uw omvang en van wat u ermee doet: voor vijf mensen die een tekstgenerator gebruiken ligt dat anders dan voor een afdeling die kandidaten selecteert.