Wat als een medewerker iets verkeerds uit AI overneemt?

Wat er meestal gebeurt

Iemand laat een stuk samenvatten, vraagt om onderbouwing, en krijgt een tekst terug met bronvermeldingen die er volstrekt echt uitzien. Dat die bronnen niet bestaan, weet u alleen als iemand u ooit heeft verteld hoe een taalmodel werkt: het voorspelt wat een geloofwaardige zin zou zijn, niet wat waar is.

De medewerker heeft niets verzwegen en niets verdraaid. Hij wist het niet.

Waarom dat onderscheid ertoe doet

Het gesprek over AI en medewerkers gaat vaak over integriteit: cijfers gunstiger voorstellen, tegenargumenten afzwakken, onwelgevallige informatie weglaten. Dat komt voor, en het is ernstig. Maar het is niet waar het meestal misgaat.

Op een integriteitsprobleem reageert u met regels, controle en ingrijpen. Op een kennisprobleem reageert u met uitleg.

Het eerste kost veel en kweekt wantrouwen. Het tweede kost een uur per team.

Dat uur is geen vrijblijvende keuze

Sinds 2 februari 2025 geldt artikel 4 van de AI-verordening rechtstreeks voor iedere organisatie die AI gebruikt — ook als u die AI niet zelf heeft gebouwd. U moet maatregelen nemen zodat de mensen die ermee werken begrijpen wat een systeem doet, wat het niet kan en waar het mis kan gaan, afgestemd op hun werk.

In juli 2026 is dat artikel herschreven. U hoeft géén vast kennisniveau per medewerker te garanderen; dat staat er uitdrukkelijk bij. Maar u moet wel kunnen laten zien welke maatregelen u heeft genomen.

Lees hier wat artikel 4 precies van u vraagt

Controleren achteraf legt de last op de verkeerde plek

Een extra controleslag aan het eind legt het werk bij de leidinggevende en bij een staf die het al druk heeft. En hij werkt slecht: wie het stuk niet zelf heeft gemaakt, ziet een verzonnen voetnoot meestal niet.

Kennis vooraf legt de last bij de medewerker die het stuk schrijft. Dat is de enige plek waar iemand zo’n voetnoot werkelijk kan opmerken.

Dat ontslaat u niet van uw verantwoordelijkheid

Afspraken over wat wel en niet mag blijven nodig. Bij zwaarwegende stukken is een controle verstandig. Maar wie begint met controleren zonder eerst te investeren in begrip, bouwt een duur vangnet onder een probleem dat hij had kunnen voorkomen.

Wat u morgen kunt doen

Vertel één keer hoe het werkt. Eén sessie per team, over de systemen die zij echt gebruiken. Dat een taalmodel voorspelt in plaats van weet, is de kern.

Spreek af wat er gecontroleerd wordt. Niet alles, maar wel: bestaan de genoemde bronnen, kloppen de cijfers, staat er iets in dat niet naar buiten mag.

Leg vast dat u het hebt gedaan. Wie erbij was en waar het over ging. Dat is uw bewijs dat u maatregelen heeft genomen.

En als er nog geen toezichthouder is?

Die is er in Nederland inderdaad nog niet formeel. Dat verandert niets aan de verplichting zelf — en het verandert al helemaal niets aan het stuk met de verzonnen bron dat de deur uit gaat.

Doe de gratis AI Act-zelftest — of neem contact op als u die sessie liever laat verzorgen.

Zie ook: Is AI-geletterdheid verplicht? · Is de AI-verordening versoepeld? · Moet ik de AI-verordening in mijn aanbesteding opnemen?